Dự án đầu tiên DN Việt Nam đảm nhận vai trò tổng thầu EPC, đó là Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí. Ông Nguyễn Văn Thụ - Chủ tịch Hiệp hội DN Cơ khí nhìn nhận: “Bước đầu, EPC thực sự là một khó khăn, thử thách lớn. Đã có nhiều bài học được rút ra và chúng ta phải trả “học phí” cho bước đầu bỡ ngỡ của kẻ tập sự. Nhưng nếu như không có EPC của Nhiệt điện Uông Bí ban đầu ấy, thì khả năng làm những công trình lớn về sau này như Nhà máy điện Cà Mau và Nhiệt điện Nhơn Trạch, rồi Nhiệt điện Vũng Áng là không thể”.

     Thành công đầu tiên của mô hình tổng thầu EPC do các đơn vị trong nước thực hiện phải kể tới đó là dự án xây dựng Nhà máy Xi măng Sông Thao (Phú Thọ) công suất 1 triệu tấn/năm. Đây là dự án đầu tiên tại Việt Nam được tổ chức thực hiện theo mô hình tổng thầu EPC, bao gồm TCty Lắp máy Việt Nam (LILAMA); TCty Đầu tư phát triển Nhà và Đô thị (HUD); Viện nghiên cứu phát triển xi măng Thiên Tân - Trung Quốc... do LILAMA làm lãnh đạo. Và đây cũng là lần đầu tiên Việt Nam đã chế tạo một số thiết bị chính trong dây chuyền sản xuất xi măng lò quay 2.500 tấn clinker/ngày. Kết quả, tỷ lệ nội địa hóa đạt được 71,13% khối lượng và 40% giá trị là một thành công rất lớn của ngành Cơ khí Việt Nam.

     Tuy nhiên hiện nay, phần lớn các dự án, công trình cơ khí trọng điểm vẫn do nhà thầu nước ngoài làm tổng thầu EPC do họ có năng lực và có khả năng thu xếp vốn. Trong quá trình thi công, nhà thầu nước ngoài thường mang sang cả máy móc thiết bị, vật tư, lao động mà Việt Nam có thể đáp ứng được. Lợi ích từ việc thi công các dự án chảy hết vào túi DN nước ngoài. Đây thực sự là trăn trở của các DN cơ khí trong nước. Do vậy, mới đây, Hiệp hội DN Cơ khí đã có công văn gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị cơ chế, chính sách áp dụng cho các dự án nhà máy nhiệt điện. Theo đó, Hiệp hội DN Cơ khí Việt Nam nhận thấy ngoài các nhà máy đã hoặc dự kiến giao cho LILAMA làm tổng thầu thì cần để các DN trong nước có điều kiện tham gia thực hiện một số hạng mục. Đặc biệt, các hạng mục công việc có thể tách ra thành các gói thầu độc lập trong nước thực hiện như: Hệ thống cung cấp than; nhà máy xử lý nước và xử lý nước thải; hệ thống lọc bụi tĩnh điện; nhà máy khử lưu huỳnh; hệ thống thải tro, xỉ; hệ thống cung cấp dầu, ống khói… Hiệp hội cũng kiến nghị, phần kết cấu thép đi kèm với gói thiết bị chính trong nước hoàn toàn có thể thực hiện được, do vậy cần có điều kiện với nhà thầu chính trong việc tách phần kết cấu thép này để trong nước làm trong trường hợp họ trúng thầu. Ông Nguyễn Văn Thụ cho biết: “Rất đáng mừng là kiến nghị này của Hiệp hội đã được Chính phủ lắng nghe. Ngày 17/5/2011, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 734/CT-TTg về chấn chỉnh công tác quản lý đối với các gói thầu EPC. Trong đó nhấn mạnh, đối với các chủ đầu tư, bên mời thầu khi lập kế hoạch đấu thầu phải cân nhắc việc phân chia thành các gói thầu EPC, trường hợp có thể thì tách thành các gói thầu riêng biệt để tạo điều kiện cho các DN trong nước có thể tham gia đấu thầu và thực hiện gói thầu. Đặc biệt, gói thầu EPC mà khả năng các nhà thầu trong nước đảm nhận được trên 50% khối lượng công việc thì không được tổ chức đấu thầu quốc tế mà phải tổ chức đấu thầu rộng rãi trong nước…”.

     Những tín hiệu đáng mừng từ Chỉ thị trên đã được các DN cơ khí trong nước hồ hởi đón nhận, mở đường cho việc tham gia sâu hơn vào các gói thầu EPC. Tuy nhiên, theo các DN, để thực hiện đúng chủ trương của Chỉ thị, đòi hỏi phải có lực lượng tư vấn, chuyên gia xét thầu đủ tâm và tài. Chủ đầu tư cũng cần có năng lực quản lý, quyết đoán, tập hợp được lực lượng có năng lực tài chính. Thêm vào đó, các nhà thầu trong nước cũng cần có chính sách hỗ trợ của ngân hàng và phải có sự đầu tư chuyên sâu thì mới có thể thắng thầu.

     Phần lớn các công trình cơ khí trọng điểm vẫn do nhà thầu nước ngoài làm tổng thầu EPC, lợi ích từ việc thi công các dự án chảy hết vào túi DN nước ngoài. Đây thực sự là trăn trở của các DN cơ khí trong nước.

Nguồn: Vân Anh- Báo xây dựng điện tử