Thiếu công nhân giỏi

     Đây là một thực tế mà hầu hết các DN cơ khí nói chung, DN lắp máy nói riêng đang gặp phải. Ông Lê Huy Lân - Chủ tịch HĐQT, Giám đốc Cty CP COMA 18 chia sẻ: “Công nhân cơ khí đòi hỏi tính chuyên nghiệp cao. Trong công việc phải cụ thể, tỉ mỉ, chính xác, có ý thức trách nhiệm với sản phẩm mình làm bởi nếu sai hỏng hậu quả sẽ rất lớn. Nhưng đáng buồn là công nhân ngành cơ khí thu nhập còn thấp, việc làm kém ổn định, đời sống khó khăn nên người theo nghề này ngày càng ít. Số làm được việc thì ít, lại không gắn bó lâu dài với Cty, thấy chỗ khác lương cao hơn là chuyển đi”

Công nhân cơ khí đòi hỏi tính chuyên nghiệp cao.

      Lãnh đạo các DN cơ khí đều cho rằng, công nhân tay nghề cao - lực lượng nòng cốt dựng xây nên những công trình lắp máy lúc nào cũng thiếu. KS Cồ Ngọc Cường - Phó giám đốc Ban Dự án Thủy điện Hủa Na LILAMA vừa chỉ tay về phía những công nhân đang cặm cụi bên những bản vẽ, sơ đồ trên công trường vừa nói: “Họ là những công nhân có tay nghề cao. Một mình họ có thể làm việc bằng mấy người khác. Nhưng bây giờ tuyển được những công nhân như vậy khó lắm. Nếu không có chính sách giữ chân họ lại, chỗ khác trả lương cao hơn là họ đi ngay”.

     Dễ dãi trong đào tạo

      Đó là thực tế khi mà số lượng công nhân cơ khí ngày càng ít, còn kỹ sư thì lại được đào tạo ngày càng nhiều. Chẳng hạn tại Đồng Nai, một trong những trung tâm công nghiệp của cả nước cũng đang phải đối mặt với bài toán thiếu lao động có tay nghề, đặc biệt là nghề cơ khí. Đồng Nai hiện có 70 cơ sở đào tạo nghề, trong đó chỉ có 10 cơ sở đào tạo nghề cơ khí. Chỉ riêng Trường Cao đẳng nghề cơ giới & thủy lợi hiện có 2.447 học sinh đang theo học thì chỉ có 321 người học cơ khí. Năm 2011 tỉnh này đào tạo được hơn 55 nghìn lao động. Tuy nhiên, số lao động cơ khí chỉ được xấp xỉ 5 nghìn người. Nguyên nhân của tình trạng này là do việc đầu tư máy móc để sinh viên, học sinh thực hành nghề cơ khí thường rất tốn kém, các cơ sở đào tạo nghề ngoài công lập không thể đầu tư nổi. Các bậc cha mẹ cũng không muốn con mình theo nghề này vì làm việc vất vả, thường phải đến các vùng sâu vùng xa, và lương thấp…

     Thị trường lao động cơ khí có tay nghề cao đang cạnh tranh rất khốc liệt bởi đơn vị nào cũng cần. Nếu không có chính sách giữ chân họ lại, chỗ khác trả lương cao hơn là họ đi ngay.

      Trong khi sinh viên theo học các trường nghề ngày càng ít, công nhân có tay nghề cao khan hiếm thì việc đào tạo, tuyển dụng các kỹ sư cơ khí lại dễ dàng hơn nhiều. KS Cồ Ngọc Cường cho biết: “Chỉ cần thông báo tuyển kỹ sư là mấy hôm sau tôi có thể nhận được cả chồng hồ sơ ngay. Nhưng có phải kỹ sư nào cũng đáp ứng được yêu cầu công việc đâu”. Đây cũng là thực trạng chung ở hầu hết các DN cơ khí hiện nay. Lãnh đạo một Cty thuộc TCty COMA cho biết tại đơn vị anh, 10 kỹ sư ra trường, sau 2 năm đào tạo lại may ra mới được 1-2 người. Cty anh hiện có 50 kỹ sư nhưng chỉ có 20 - 25% là làm được việc, thiếu cả kỹ sư và công nhân tay nghề cao.

      Các chuyên gia cho rằng, chính sự dễ dãi trong đào tạo, tuyển dụng hiện nay đã dẫn đến tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ”. Ở những trường đào tạo nghiêm chỉnh thì hệ đào tạo vẫn cũ, kiến thức không cập nhật, không phù hợp thực tế, giáo điều. Trong đào tạo ít nghiên cứu, thực hành. Thế nên có kỹ sư ra trường mà không lập được quy trình công nghệ cho thợ làm. Đó là chưa kể đến tình trạng đào tạo liên thông từ trung cấp lên cao đẳng rồi đại học… chất lượng còn kém hơn thế. Vì vậy, để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành cơ khí, cần phải có những định hướng chiến lược trong công tác giáo dục đào tạo. Hơn thế, Nhà nước cần tạo ra một thị trường cho ngành cơ khí bằng những cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển. Đặc biệt, cần quan tâm đến công tác tư vấn thiết kế để có thể sản xuất ra những sản phẩm trong nước. Khi ngành cơ khí thực sự được quan tâm, phát triển, nguồn nhân lực cũng sẽ dẫn khắc phục được những hạn chế như hiện nay.